د دید خبري اژانس: د طالبانو د عامې روغتیا وزارت اعلان کړی چې په افغانستان کې د تالاسیمیا ناروغانو شمیر له ۱۲۰۰۰ څخه ډیر شوی، او له نیمایي څخه ډیرې یې ښځې دي. د رسمي احصایو له مخې، ماشومان د دې جینیاتي ناروغۍ څخه اغیزمن شوي ترټولو لویه ډله ده؛ یوه ناروغي چې دوامداره وینې لیږد ته اړتیا لري او د وینې رسولو کمښت د دوی وضعیت نور هم نازک کړی دی.
د طالبانو د عامې روغتیا وزارت چارواکو ویلي چې تر دې دمه په ټول افغانستان کې د تالاسیمیا له ۱۲۰۰۰ څخه ډیر ناروغان ثبت شوي دي. له دې څخه، ۶۸۷۳ ښځې دي، او احصایې ښیې چې ماشومان د اغیزمنو شویو کسانو اکثریت جوړوي. وزارت خبرداری ورکړی چې د ناروغانو د زیاتوالي رجحان په طبي مرکزونو او د وینې بانکونو باندې سخت فشار راوړی دی.
د مرکزي وینې بانک مشر نیازګل نیازمند په کابل کې د پوهاوي په یوه پروګرام کې له کورنیو او نړیوالو ادارو وغوښتل چې د وینې چمتو کولو او د تالاسیمیا ناروغانو درملنې لپاره خپلې مرستې زیاتې کړي. هغه ټینګار وکړ چې د وینې انتقال د دې ناروغانو د ژوندي ساتلو یوازینۍ لار ده، او د بسپنه ورکوونکو کمښت د وینې رسولو ته په جدي حالت کې ځای ورکړی دی.
د روغتیا نړیوال سازمان مخکې خبرداری ورکړی و چې افغانستان د وینې له پراخ کمښت سره مخ دی او د هیواد د وینې د لسګونو زرو کڅوړو میاشتنۍ اړتیا، په ځانګړې توګه د تالاسیمیا ناروغانو او امیندوارو میندو لپاره، نه پوره کیږي. سازمان ټینګار وکړ چې د وینې ورکولو منظم سیسټم نشتوالي او د نړیوالو مرستو کمښت د ناروغانو د مړینې خطر زیات کړی دی.
د طالبانو د روغتیا مرستیال وزیر عبدالولي حقاني وویل چې په کابل او یو شمیر ولایتونو کې د تالاسیمیا ناروغانو لپاره ځانګړي درملنې خدمات رامینځته شوي، مګر د دې مرکزونو ظرفیت د ناروغانو مخ په زیاتیدونکي اړتیاوې نه پوره کوي. هغه زیاته کړه چې ډیری کورنۍ نشي کولی د تکمیلي درملو او طبي لګښتونو پیرودلو توان ولري.
تالاسیمیا یوه جینیاتي او میراثي ناروغي ده چې بدن یې د صحي هیموګلوبین تولیدولو لپاره کافي وړتیا نلري. دا ناروغي په افغانستان کې د خپلوانو ودونو، د واده دمخه د سکرینینګ پروګرامونو نشتوالي او د عامه پوهاوي نشتوالي له امله خورا عام ده. د روغتیا متخصصین وايي چې د ملي مخنیوي پروګرام پرته به د ناروغانو شمیر په راتلونکو کلونو کې نور هم زیات شي.
پداسې حال کې چې د تالاسیمیا ناروغان د ژوندي پاتې کیدو لپاره منظم وینې لیږد ته اړتیا لري، د بسپنه ورکوونکو کمښت او اقتصادي محدودیتونو د دوی کورنۍ په سختو ستونزو کې اچولي دي. د روغتیا فعالینو په ټول هیواد کې د وینې ورکولو پراخه کمپاینونو او د جینیاتي سکرینینګ مرکزونو د جوړولو غوښتنه کړې ده.