په افغانستان او نړۍ کې په ۲۰۲۶ کال کې د مطبوعاتو په ازادۍ کې بې ساري کمښت
د دید خبري اژانس: د بې پولې خبریالانو د ټولنې نوی راپور ښيي چې په ۲۰۲۶ کال کې په نړۍ کې د مطبوعاتو ازادي په یوه پیړۍ کې تر ټولو ټیټې کچې ته رسیدلې ده؛ له نیمایي څخه ډیر هیوادونه په “سخت” یا “ډیر جدي” حالت کې دي، او افغانستان چې په ۱۷۵م مقام کې دی، په نړۍ کې د رسنیو د ترټولو ځپل شوي چاپیریال په توګه معرفي شوی دی.
په ۲۰۲۶ کال کې په نړۍ کې د مطبوعاتو ازادي په یوه پیړۍ کې تر ټولو ټیټې کچې ته رسیدلې ده، او د افغانستان، پاکستان او اسراییل هیوادونه د رسنیو د فعالیت لپاره د خورا مهم ځایونو څخه دي. د بې پولې خبریالانو د نوي شاخص له مخې، افغانستان په نړۍ کې د ترټولو تړلو او خطرناکو رسنیو چاپیریالونو په منځ کې ۱۷۵م مقام لري.
په دې راپور کې، پاکستان چې په ۱۵۳م مقام کې دی، د خپل رسنیو په تاریخ کې له بدترینو دورو څخه تجربه کوي؛ د هیواد رسنۍ د حکومتي فشارونو، محدودیتونو او د محتوا د کنټرول هڅو له پرله پسې څپو سره مخ دي. اسراییل هم په یوه نازک حالت کې دی، چې د ۱۱۶م مقام سره، د راپورونو له مخې په نیول شویو سیمو او لبنان کې خبریالان په نښه شوي دي. اریتره د لیست په پای کې دی، چې ۱۸۰م مقام لري.
د بې سرحده خبریالانو سازمان وايي چې د ۲۰۲۶ کال له پیل راهیسې ۱۳ خبریالان وژل شوي او ۴۷۱ نیول شوي دي. د “ژورنالیزم جرمي کولو” په کټګورۍ کې، د امریکا ۶۴م مقام ته راټیټیدل د سیاسي فشار او په رسنیو باندې د نویو محدودیتونو له امله دي.
د ډیرو ځپونکی هیوادونو په منځ کې، روسیه، چې ۱۷۲م مقام لري، د رسنیو د بشپړ بندیز له امله په اندیښمن حالت کې ده، پداسې حال کې چې هند او مصر د خبریالانو د فعالیتونو د محدودولو لپاره د بیړني قوانینو کارولو له امله په اندیښمن حالت کې دي. حتی په جاپان او سویلي کوریا کې، نوي امنیتي قوانین د فشار او ځان سانسور زیاتوالي لامل شوي دي.
په افغانستان کې، رسمي معلومات ښیي چې د طالبانو له واک ته رسیدو راهیسې، ۴۳ سلنه رسنۍ تړل شوي، له دوه پر دریمې برخې څخه زیاتو خبریالانو خپلې دندې پریښي یا جلاوطنۍ ته تللي، او ۸۰ سلنه ښځینه خبریالانې نور د کار کولو توان نلري. هیواد په تیرو پنځو کلونو کې ۵۳ درجې راټیټ شوی او اوس د پراخ سانسور، سختو قوانینو، امنیتي څارنې او د ټولنیزو او بشري حقونو مسلو په پوښښ کې له سختو محدودیتونو سره مخ دی.