د دید خبري اژانس: د انرژۍ نړیوالې ادارې خبرداری ورکړی چې د ایران سره د جګړې پایلې او د هرمز تنګي له لارې د انرژۍ لیږد ګډوډول به د لنډمهاله بحران څخه هاخوا لاړ شي او د راتلونکو کلونو لپاره به د انرژۍ نړیوال بازار په بنسټیز ډول بدل کړي.

د انرژۍ نړیوالې ادارې په وینا، د نړیوال انرژۍ لید ۲۰۲۶ په خپل وروستي راپور کې، د جګړې او د هرمز تنګي له لارې د کښتیو په ټرافیک باندې د محدودیتونو له امله رامینځته شوی بحران د نړۍ په تاریخ کې د انرژۍ رسولو ترټولو لوی شاک په توګه بیان شوی.
د ادارې اجرایوي رییس، فاتح بیرول، د دې بحران پراخو پایلو ته په اشارې سره، ټینګار وکړ چې د نړیوال انرژۍ بازار لپاره د جګړې دمخه شرایطو ته د بیرته راستنیدو لپاره هیڅ باوري لاره نشته او دا چې بحران څومره اوږد وي، په اقتصاد او نړیوالو بازارونو به یې اغیزې ژورې وي.
د راپور له مخې، د جګړې څخه دمخه، هره ورځ شاوخوا ۲۰ ملیون بیرل تیل د هرمز تنګي له لارې تیریدل؛ خو د انرژۍ نړیوالې ادارې وړاندوینه کړې ده چې که چیرې په دې لاره کې جدي ګډوډي دوام وکړي، نو د دې اوبو له لارې د لیږدول شوي تیلو اندازه به تر ۲۰۳۰ پورې په ورځ کې شاوخوا ۸.۵ ملیون بیرلو ته راټیټه شي او تر ۲۰۳۵ پورې به له دوه ملیون بیرلو څخه کمه شي.
دې نړیوال سازمان دا هم اعلان کړی چې د ۲۰۲۶ کال بحران تر دې دمه د فارس خلیج هیوادونو د اکمالاتو څخه شاوخوا ۲.۸ ملیارد بیرلو تیلو او ۶۰ ملیارد مکعب متره ګاز له لاسه ورکړی دی، او د هغې اغیزې د نړیوال اقتصاد مختلفو سکتورونو ته خپرې شوې دي، په ځانګړې توګه د انرژۍ واردونکو هیوادونو ته.
د انرژۍ نړیواله اداره وړاندوینه کوي چې دا پرمختګونه به هیوادونه وهڅوي چې د انرژۍ رسولو سرچینې متنوع کړي، د تیلو او ګازو د لیږد لپاره بدیل لارې رامینځته کړي، د نوي کیدونکي انرژۍ پراختیا وکړي، د اټومي انرژۍ ظرفیت لوړ کړي، او د بریښنا کارول پراخه کړي.
راپور دا هم ټینګار کوي چې د انرژۍ امنیت او د هغې د وړتیا به په راتلونکو کلونو کې د حکومت د پالیسۍ جوړولو دوه اصلي لومړیتوبونه شي؛ یوه مسله چې کولی شي د هیوادونو ترمنځ د نړیوالې انرژۍ سوداګرۍ او اقتصادي اړیکو نقشه په دایمي ډول بدله کړي.
د دې راپور له مخې، د انرژۍ نړیواله اداره په دې باور ده چې حتی که جګړه پای ته ورسیږي او سیمې ته ثبات راشي، د انرژۍ نړیوال بازار به بیرته خپل پخواني حالت ته راستون نشي او د دې بحران پایلې به د ډیرو کلونو لپاره پاتې شي.