افغانستان ته د کوکنارو کښت بیرته راګرځيدل؛ بزګران نشي کولی اساسي اړتیاوې پوره کړي

د دید خبري اژانس: ملګري ملتونه وايي چې سږ کال په افغانستان کې د کوکنارو کښت د پام وړ زیات شوی دی؛ یو بهیر چې د بزګرانو د عاید کمښت، د کرنیزو محصولاتو د بیې راټیټیدو او د کورنیو د اساسي اړتیاوو د پوره کولو د نشتوالي وروسته رامینځته شوی دی.

د ملګرو ملتونو د مخدره توکو او جرمونو دفتر (UNODC) د راپور له مخې، په افغانستان کې د کوکنارو د کښت کچه ​​سږ کال د ۲۰۲۵ کال په پرتله څلور چنده زیاته شوې او شاوخوا ۴۳،۳۰۰ هکتاره ته رسیدلې ده. دا په داسې حال کې ده چې طالبانو واک ته له رسیدو وروسته د کوکنارو په کښت باندې پراخه بندیز لګولی دی.

د کښت د زیاتوالي سره سره، د کوکنارو د کښت لاندې ساحه لاهم د ۲۰۲۱ کال په پرتله ډیره ټیټه ده؛ کله چې په افغانستان کې شاوخوا ۱۷۷،۰۰۰ هکتاره ځمکه دې فصل ته وقف شوې وه.

عایدات کمیږي، خوارځواکي مخ په زیاتیدو ده
راپورونه ښیې چې ډیری بزګران د کوکنارو د بندیز وروسته د بدیل محصولاتو موندلو توان نلري چې د خپلو کورنیو ملاتړ لپاره کافي عاید چمتو کړي.

د بلخ ولایت د بابا یوسف کلي یو ۲۸ کلن بزګر محمد داود وویل چې د کوکنارو د بندیز څخه مخکې، د یو فصل عاید د هغه د کورنۍ د یو کال لګښتونه پوره کولی شول؛ خو اوس، د پنبې او غنمو د کښت سره، هغه په ​​سختۍ سره د خپلې کورنۍ اساسي اړتیاوې پوره کولی شي.

هغه وویل چې د هغه ماشومان اوس د خوارځواکۍ سره مخ دي او د کم حاصلاتو په ورځو کې د هغه عاید په چټکۍ سره راټیټ شوی دی.

په ورته وخت کې، د بلخ ولایت روغتیایی کارکونکي د ماشومانو د خوارځواکۍ د پیښو د زیاتوالي راپور ورکوي. د ملګرو ملتونو د ادارو په وینا، سږکال د افغانستان په لسو ولایتونو کې د ماشومانو د خوارځواکۍ کچه خطرناکې کچې ته رسیدلې ده، او دا شمیره ممکن تر ۲۰۲۷ پورې ۱۴ ولایتونو ته لوړه شي.

وچکالي او د حاصلاتو راټیټیدونکي نرخونه
بزګران وايي چې پرله پسې وچکالۍ، د اوبو د سرچینو کمیدل او د حاصلاتو راټیټیدونکي نرخونه د دوی ژوند ډیر ستونزمن کړی دی.

د بابا یوسف په کلي کې، ځینې بزګران وايي چې د غنمو د کښت عاید په سختۍ سره د تولید لګښتونه پوره کوي. دوی وايي چې د پنبې بیه هم په کورني بازار کې د اکمالاتو د زیاتوالي وروسته په چټکۍ سره راټیټه شوې ده.

د ځینو بزګرانو په وینا، د تیر کال په وروستیو کې د پاکستان پولې تړل کیدو د پنبې لپاره یو له خورا مهم بازارونو ته لاسرسی محدود کړی دی.

په مقابل کې، د میوو او مغز لرونکو په څیر محصولاتو کرل، کوم چې د مرستندویه ادارو لخوا د کوکنارو د بدیل په توګه وړاندې کیږي، اوږد وخت، کافي اوبو او صادراتي بازارونو ته د باور وړ لاسرسي ته اړتیا لري.

د ملګرو ملتونو د یوې سروې له مخې، د بلخ ولایت او دوو ګاونډیو ولایتونو کې له پنځو څخه څلورو کورنیو ویلي چې دوی یا هیڅ بدیل نه دی موندلی یا یوازې د کوکنارو د کښت څخه د عاید له لاسه ورکولو وروسته خپل له لاسه ورکړی عاید په جزوي ډول بدل کړی دی.

د مخدره توکو د بازار د بیا راژوندي کیدو په اړه اندیښنې
په افغانستان کې د کوکنارو د کښت زیاتوالی کولی شي د مخدره توکو په نړیوال بازار اغیزه وکړي، په ځانګړي توګه اروپا ته د اپیمو او هیرویینو رسولو.

ملګرو ملتونو خبرداری ورکړی چې د بندیز څخه دمخه د کلونو څخه پاتې شوي اپیمو زیرمې ممکن پای ته ورسیږي، کوم چې کولی شي د بزګرانو هڅونه زیاته کړي چې د کوکنارو کښت ته بیرته راشي.

سږ کال په افغانستان کې د اپینو د خرڅلاو عاید شاوخوا ۵۲۵ ملیون ډالر اټکل شوی، چې له ۲۰۱۸ راهیسې تر ټولو لوړه کچه ده، پرته له ۲۰۲۲ کال څخه.

په هرصورت، طالبانو د کوکنارو د کښت په اړه د ملګرو ملتونو موندنې رد کړې دي، او ویلي یې دي چې د کښت اصلي کچه د سازمان د اټکل شاوخوا نیمایي ده. د طالبانو چارواکو دا هم ټینګار کړی چې د کوکنارو د کروندو د له منځه وړلو هڅې روانې دي.

د بزګرانو لپاره د کافي ملاتړ نشتوالی
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د مخدره توکو او جرمونو دفتر استازي وویل چې د بزګرانو لپاره د بدیل معیشت چمتو کولو لپاره کافي ملاتړ شتون نلري، نه د طالبانو حکومت او نه هم د نړیوالې ټولنې لخوا.

د طالبانو چارواکو په وروستیو بیانونو کې د بزګرانو لپاره د بدیل معیشت ملاتړ اهمیت باندې هم ټینګار کړی دی.

په هرصورت، روانې وچکالۍ، د عاید کمیدل او د معیشت زیاتیدونکي ستونزې د کوکنارو د بندیز پلي کول ډیر ننګونکي کړي دي.

د ملګرو ملتونو راپور ښیې چې که څه هم د کوکنارو بندیز په خپل ځای پاتې دی، په کلیوالي کورنیو باندې اقتصادي فشار ځینې بزګران بیرته فصل ته اړ کړي دي؛ یو بهیر چې که دا دوام ومومي، کولی شي د ملیونونو افغان اتباعو ژوند او د مخدره توکو نړیوال بازارونو باندې اغیزه وکړي.