د دید خبري اژانس: د پرابوو سوبیانتو حکومت د وړیا خواړو پروګرام چټک پلي کول – چې یو وخت د هغه د ټاکنو د بریا انجن و – اوس د اندونیزیا ترټولو لوی روغتیا او مالي بحرانونو څخه یو ګرځیدلی دی؛ د خوړو د مسمومیت لسګونه زره قضیې، غیر معیاري پخلنځي، پراخه فساد او د بودیجې سخت فشارونه دا پروګرام له اخلاقي ژمنې څخه په ملي ننګونه بدل کړی دی.
د اندونیزیا د وړیا ښوونځي خواړو پروګرام، چې پرابوو سوبیانتو د خپل ټاکنیز کمپاین مرکزي برخه ګرځولې وه، د ماشومانو د خوارځواکۍ سره د مبارزې او د امیندوارو میندو د ملاتړ په هدف پیل شوی و. دا لوی پروګرام باید لسګونه ملیونه خلک پوښښ کړي او د “هغه حکومت انځور وړاندې کړي چې د محرومو خلکو ملاتړ کوي”، مګر ګړندي پلي کول، ضعیف نظارت او غیر همغږي مدیریت دا پروګرام په پراخه بحران بدل کړی دی.
رسمي راپورونه ښیې چې د پروګرام په لومړیو اونیو کې له ۴۰۰۰۰ څخه ډیر خلک د خوړو د مسمومیت سره مخ شوي. ډیری سیمه ایز پخلنځي لږترلږه حفظ الصحې معیارونه نه درلودل، او د خوړو رسولو لړۍ د کیفیت کنټرول پرته پاتې شوه. په ورته وخت کې، د فساد افشا کیدو او سیاسي ملګرو ته د قراردادونو ورکولو د قضایي تحقیقاتو څپه راپورته کړه، او په اندونیزیا کې لسګونه قضیې پرانیستل شوې.
د دې طرحې مالي بار هم په چټکۍ سره له کنټرول څخه ووت. حکومت اړ شو چې د شاوخوا ۱۸ ملیارد ډالرو کلني لګښت د پوره کولو لپاره د تعلیم او زیربنا بودیجې یوه برخه کمه کړي. دا اقدام د بودیجې کسر او د متخصصینو لخوا پراخه نیوکې لامل شو، او د خلکو د مینه کمښت حکومت دې ته اړ کړ چې د خوراکي توکو د ویش ځینې مرکزونه وتړي او د پروګرام پراختیا ودروي.
دا تجربه د یوې مفکورې روښانه بیلګه ده چې انساني او اخلاقي ښکاري، مګر د ټاکنیزو خلکو، اجرایوي بیړني حالت او ضعیف مدیریت په سیوري کې، دا په روغتیا، مالي او سیاسي بحران بدل شو؛ یو بحران چې اوس د اندونیزیا د نوي حکومت لپاره یو له اصلي ننګونو څخه ګرځیدلی دی.