د دید خبري اژانس: د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې ۸۱مه غونډه په نیویارک کې په داسې حال کې پیل شوه چې جګړې، د غزې کړکېچ، د اوکراین شخړه، د اقلیم بدلون، نابرابرۍ او د مصنوعي ځیرکتیا د حکومتدارۍ راتلونکې د نړۍ د مشرانو د ویناوو له مهمو موضوعاتو څخه دي. د سازمان په عمومي بحث کې په خپله وروستۍ وینا کې، د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوتریش د نړیوالو ویشونو د ژورېدو خبرداری ورکړ او د نړۍ څلور اصلي ننګونې یې د جګړې او سولې، نابرابرۍ، د اقلیم بدلون او مصنوعي ځیرکتیا په نوم یادې کړې.
ګوتریش، چې د ۲۰۲۶ کال په پای کې یې دوره پای ته رسیږي، د شخړو د پای ته رسولو، د نړیوالو قوانینو درناوي او د څو اړخیزیزم د پیاوړتیا غوښتنه وکړه. د فلسطین په اړه، هغه د اکتوبر د ۷مې برید وغنده او په ورته وخت کې یې په غزه کې د وژنې او ویجاړۍ او په لویدیځه غاړه کې د میشت ځایونو د پراخېدو په اړه نیوکه وکړه، او د دوه اړخیز حل لارې په ساتنه یې ټینګار وکړ.
د ملګرو ملتونو سرمنشي د امنیت شورا د جوړښت د اصلاح غوښتنه هم وکړه او په شورا کې یې د افریقا د دایمي استازیتوب نشتوالی د نه منلو وړ وباله. د مصنوعي ځیرکتیا په اړه، هغه د دې ټیکنالوژۍ د مدیریت لپاره د نړیوالو چوکاټونو د جوړولو غوښتنه هم وکړه او ټینګار یې وکړ چې د ژوند او مرګ پریکړې باید د انسانانو له څارنې پرته ماشینونو ته ونه سپارل شي.
په خپله وینا کې، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران په وړاندې د واشنګټن د پالیسیو دفاع وکړه او ویې ویل چې امریکا به تهران ته اجازه ورنکړي چې اټومي وسلې ترلاسه کړي. د ملګرو ملتونو په عمومي اسامبله کې په خپله وینا کې، ټرمپ د ایران د “له منځه وړلو” د امکان په اړه خبرې وکړې که چیرې یوې موافقې ته ونه رسیږي، که څه هم دا فورم په اصل کې د خبرو اترو، د تاوتریخوالي کمولو او د شخړو د حل لپاره د سوله ایزو لارو موندلو لپاره رامینځته شوی و. د جګړې او د ملګرو ملتونو د غړي هیواد د ویجاړولو په اړه د ګواښونکي ژبې کارول د څو اړخیزیزم روح او د دې ادارې د اعلان شوي هدف سره په ټکر کې دي چې د نړیوالې سولې او امنیت ساتنه وکړي، او په مساوي ډول ښیي چې دا سازمان د جګړو په کنټرول او د بشري بحرانونو په حل کې څومره کمزوری دی.
له دې وروسته، د برازیل ولسمشر لولا دا سلوا، د اردن پاچا عبدالله دوهم، د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان او د فرانسې ولسمشر امانویل مکرون د هغو مشرانو په ډله کې وو چې د غزې جګړې، د فلسطین حقونو او د سیاسي حل موندلو اړتیا په اړه یې خبرې وکړې.
د عمومي بحث په لومړۍ ورځ، د قرغزستان، قطر، لیتوانیا، پرو، چیلي، فنلنډ، لوګزامبورګ، انګولا، منګولیا، سویلي کوریا، سورینام، سیرا لیون، بوسنیا او هرزیګوینا، ډومینیکا، سویس، ویتنام، سیشل، ناورو، تنزانیا، بوتان، ترینیداد او ټوباګو، جاپان، انګلستان او کرواسی په ګډون د هیوادونو مشرانو او استازو هم ویناوې وکړې.
د دې ویناوو په لویه برخه کې یوه ګډه موضوع جګړه او نړیوال امنیت، د فلسطین بحران، د ملګرو ملتونو اصلاحات، د اقلیم بدلون، دوامداره پراختیا او د مصنوعي ځیرکتیا تنظیم وو.
د عمومي اسامبلې ۸۱مه غونډه به د سپتمبر تر پایه پورې دوام وکړي، او د هند، ایران، پاکستان او اوکراین په ګډون د نورو هیوادونو د مشرانو ویناوې به په راتلونکو ورځو کې وړاندې شي.
د ملګرو ملتونو اوسنی جوړښت، په ځانګړې توګه د امنیت شورا او د پنځو دایمي غړو د ویټو ځواک، په مکرر ډول د نړیوال بحرانونو ته د مؤثره او چټک ځواب ویلو لپاره د ادارې وړتیا محدوده کړې ده. حتی انتونیو ګوتریش، په خپله وروستۍ وینا کې، د امنیت شورا د اصلاحاتو او د هغې د موثریت د زیاتوالي په اړتیا ټینګار وکړ، ویې ویل چې کله شورا په عمل کولو کې پاتې راشي، نو د ټول ملګرو ملتونو اعتبار او اغیزمنتوب به تر پوښتنې لاندې راشي.
د دې جوړښتي کمزورۍ سربیره، د ګوتریش د عمومي منشي په توګه د دورې په جریان کې، ملګرو ملتونو د لویو جګړو د مخنیوي او د بحرانونو د دوام مخنیوي کې هیڅ لاسته راوړنه نه ده ترلاسه کړې.