د دید خبري اژانس: د کندهار د حلقې سره د میاشتو کړکیچ او د امنیتي او اقتصادي شخړو د تکرار راپورونو وروسته، په بدخشان کې د طالبانو یو با نفوذه قوماندان، جمعه خان فاتح، دا ځل د کابل په ارګ کې له محمد حسن اخوند سره ولیدل؛ هغه شتون چې د سرو زرو د کانونو د کړکیچ او د شمال ختیځ د نفوذ شبکې د کنټرول لپاره د کابل د هڅو په منځ کې روښانه سیاسي معنی لري.
جمعه خان فاتح، چې په بدخشان کې یو جنجالي شخصیت او د طالبانو سیمه ایز قوماندان دی، پرون د کابل په ارګ کې د ډلې د مشرتابه سره د اختلاف په اړه د اونیو اټکلونو وروسته ولیدل شو؛ یوه پیښه چې د طالبانو د ځواک په جوړښت کې د هغه د دریځ او په بدخشان کې د امنیتي پرمختګونو له امله یې پام ځانته اړولی دی.
د ځینو رسنیو سره په یوه لنډه مرکه کې، فاتح تایید کړه چې هغه د طالبانو د پوځ لوی درستیز فصیح الدین فطرت او د طالبانو د اقتصاد سرپرست وزیر دین محمد حنیف سره کابل ته راغلی و او د طالبانو د لومړي وزیر محمد حسن اخوند سره یې لیدلي وو. هغه د غونډې د محتوا په اړه چوپ پاتې شو، خو هغه د خپل مقام د پریښودو دلیل د ځان او د زابل د خلکو ترمنځ “د ژبني اړیکو نشتوالی” وباله؛ د هغه په وینا، “زه په پښتو نه پوهیدم او د زابل خلک په فارسي نه پوهیدل.”
په کابل کې دا حضور په داسې حال کې وشو چې بدخشان په وروستیو اونیو کې د امنیتي کړکیچونو، د فاتح سره د وفادارو ځواکونو د مقاومت او د سرو زرو د کانونو د کنټرول لپاره د طالبانو د هڅو شاهد و. د سرو زرو د غیرقانوني استخراج د مخنیوي لپاره د طالبانو وروستي فرمان په مؤثره توګه د فاتح او د هغه د سیمه ایزې شبکې اقتصادي ګټې په نښه کړې او دا په درواز او نسي کې د پرتو نښتو لامل شو، هغه سیمې چې فاتح د څه مودې لپاره په غرونو کې میشت و.
د دې پرمختګونو په ځواب کې، فصیح الدین فطرت مخکې د فاتح او د طالبانو د مشرتابه ترمنځ د جدي اختلافاتو راپورونه رد کړي وو، او ویلي یې وو چې “فاتح زموږ سره دی” او ممکن کابل ته ولیږدول شي. هغه ادعا کړې وه چې د زابل څخه د فاتح نه شتون د “کورنۍ ستونزو” له امله و.
سره له دې ځايي سرچینې او هغه کسان چې د طالبانو د ځواک جوړښت سره بلد دي وايي چې اصلي اختلاف د سرو زرو د کانونو د مدیریت او د کابل د هغو هڅو په اړه دی چې د فاتح وفادار غیر رسمي ځواکونه بې وسلې کړي، چې د طالبانو په رسمي جوړښت کې ځای نلري او د هغه سیمه ایز نفوذي څانګه ګڼل کیږي.
د طالبانو مشر هبت الله اخوندزاده مخکې فاتح د زابل د مرستیال والي په توګه له خپلې دندې لرې کړی و او هغه ته یې د بدخشان څخه بهر د څو دولتي پوستونو وړاندیز کړی و، په شمول د کابل کې د طالبانو د استخباراتي ادارې مشري، خو فاتح دا وړاندیزونه رد کړل. د باخبره سرچینو په وینا، دا مقاومت، په بدخشان کې د خپل سیمه ایز نفوذ شبکې ساتلو او د هیواد په شمال ختیځ کې د هغه د ځواک د کمیدو د مخنیوي لپاره د هغه هڅې منعکس کوي.
اوس، د کابل په ارګ کې د هغه شتون، د لوړ پوړو طالب قوماندانانو سره یوځای، دا پوښتنه راپورته کړې چې ایا کابل غواړي د قدرت جوړښت کې د فاتح رول بیا تعریف کړي، یا ایا دا سفر په بدخشان کې د هغه د نفوذ د تدریجي کمولو د پروسې یوه برخه ده.