د مخدره توکو د قاچاق لاره د طالبانو لخوا د کوکنارو د کښت د بندیز وروسته بدله شوه
د دید خبري اژانس: د طالبانو د حکومت لخوا د ۲۰۲۲ کال د کوکنارو د کښت د بندیز له امله نه یوازې په افغانستان کې د اپیمو تولید تاریخي ټیټې کچې ته راټیټ شوی، بلکې په سویلي آسیا کې د اپیمو د قاچاق جوړښت او لارې هم د پام وړ بدلې شوې دي. دا پرمختګ اوس د سیمې لپاره پراخ اقتصادي، امنیتي او ټولنیزې پایلې لري.
د جیوپولیټیک مانیټر پلیټ فارم او د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې، د طالبانو لخوا د کوکنارو د کښت د بندیز له پلي کیدو وروسته په افغانستان کې د کوکنارو د کښت ساحه شاوخوا ١٠٢٠٠ هکتاره ته راټیټه شوې ده؛ دا شمیره چې د تیرو دوو لسیزو د اوسط په پرتله له ۹۵ سلنې څخه ډیر کمښت څرګندوي.
افغانستان، چې د ۲۰۲۲ کال څخه دمخه یې د نړۍ شاوخوا ۸۰ سلنه اپیم او په اروپا کې د مصرف شوي هیرویینو نږدې ۹۵ سلنه عرضه کوله، اوس د هیواد په شمال ختیځ کې محدودو سیمو ته د تولید او قاچاق په محور کې د بدلون شاهد دی، په ځانګړې توګه د بدخشان ولایت؛ یوه سیمه چې د طالبانو د حکومت کنټرول پکې ډیر نازک دی او دودیز قاچاق وړونکي شبکې لاهم فعالې دي.
په نړیوالو بازارونو کې د اپینو د عرضې کمښت د غیرقانوني بازارونو کې د اپینو په بیه کې د چټک زیاتوالي لامل شوی، او قاچاق وړونکو د ایران، پاکستان او مرکزي آسیا د پولو په اوږدو کې د کمښت د پوره کولو لپاره نوې لارې رامینځته کړې دي.
په کورني ډول، د کښت بندیز د کلیوالي ټولنو ترمنځ د معیشت بحران لا پسې خراب کړی دی. د کوکنارو د کښت د قانوني محصولاتو لکه غنمو او موسمي میوو سره د ځای په ځای کولو پروګرامونه تر دې دمه د ټیټې ګټې، دنغدي پیسې نشتوالي او تکراري وچکالۍ له امله ناکام شوي دي.
شنونکي په دې باور دي چې د دې وضعیت دوام کولی شي د افغانستان کلیوالي اقتصاد د سقوط په درشل کې راولي، چې د کوکنارو د کښت غیر رسمي بیارغونې یا د بل قاچاق وړ اقتصاد پراختیا ته لاره هواروي.
په سیمه ایزه توګه، د قاچاق وړ لارو بیا تنظیم او په افغانستان کې د معیشت فشار ممکن د سویلي آسیا هیوادونو ترمنځ د امنیتي سیالۍ او همکارۍ نوې نمونه هم رامینځته کړي.