ولې د افغانستان د ترهګرۍ ستونزه نه ختمېږي؟

د دید خبري اژانس: د جمهوري دورې په جریان کې، په افغانستان کې شاوخوا ۱۳۰۰۰ دیني مدرسې ثبت شوې وې چې ۱.۵ میلیونه زده کونکي پکې وو. نن ورځ، دا شمېره شاوخوا ۲۳۰۰۰ ښوونځیو او دوه چنده زده کونکو ته لوړه شوې ده، دا یو پرمختګ دی چې د جوړښتي افراطیت په اړه اندیښنې زیاتوي.

ولې د افغانستان د ترهګرۍ ستونزه نه ختمېږي؟

د ۲۰۲۶ کال د جنوري په ۱۹مه، په کابل کې په یوه چینایي رستورانت کې خونړۍ چاودنه چې د یو چینایي وګړي په ګډون یې اووه کسان ووژل، محدود نړیوال پام ځانته راواړوه. مګر برید یو ځل بیا وښودله چې په افغانستان کې د افراطي ډلو ګواښ نه یوازې ورک شوی نه دی، بلکې په سیمه ایزه کچه پراخیږي.

د طالبانو د واک ته له راستنیدو راهیسې په افغانستان کې د “نسبي ثبات” د تصور برعکس، د ګاونډیو هیوادونو لپاره واقعیت خورا توپیر لري. پاکستان، تاجکستان او حتی چین د پولې هاخوا د بریدونو له څپې سره مخ دي چې د افغانستان له خاورې څخه سرچینه اخلي؛ هغه بریدونه چې دا هیوادونه یې وايي، یا د طالبانو د زغم سره ترسره کیږي یا په مؤثره توګه نه کنټرول کیږي.

د جمهوریت په جریان کې، په افغانستان کې شاوخوا ۱۳۰۰۰ دیني مدرسې ثبت شوې وې چې ۱.۵ میلیونه زده کونکي یې درلودل. نن ورځ، دا شمیره شاوخوا ۲۳۰۰۰ ښوونځیو او دوه چنده زده کونکو ته لوړه شوې ده، دا یو پرمختګ دی چې د جوړښتي افراطیت په اړه اندیښنې زیاتوي. په هرصورت، ډیری لویدیځ پلازمینې طالبان د امنیتي ګواښ پرځای د “اخلاقي مسلې” په توګه ګوري، او د بشري مرستې په توګه په عملي ډول ورسره ښکیلتیا ته دوام ورکوي.

د لویدیځ اصلي دلیل دا دی چې له ۲۰۲۱ راهیسې، په اروپا یا متحده ایالاتو کې په مستقیم ډول له افغانستان سره تړلی لوی برید نه دی شوی. دا د دې انګیرنې لامل شوی چې طالبان د بین المللي جهادیت په کنټرول کې بریالي شوي دي. مګر دا انګیرنه په سویلي او مرکزي آسیا کې هیڅ ځای نلري.

طالبان د نورو هیوادونو ګواښونکو ډلو کوربه توب ردوي، مګر ګاونډیان پدې باور دي چې د دې شبکو له مینځه وړلو پرته اعلان شوي بندیزونه به خطر له منځه نه یوسي.

هغه څه چې لویدیځ ته له لرې څخه “ثبات” ښکاري، د افغانستان ګاونډیانو لپاره نږدې خونړی امنیتي بحران دی. د دې حقیقت له پامه غورځول کولی شي د افراطي شبکو بیا راژوندي کیدو، سیمه ایزې بې ثباتۍ، د کډوالو د نوي څپو او نړیوالو ګټو ته د ګواښونو لامل شي. د افغانستان کړکیچ، د هغې له پولو هاخوا، یوه نړیواله مسله پاتې ده.

ژباړه او لنډیز: سید طاهر مجاب – دید خبري اژانس
لیکوال: زلمی نشاط
سرچینه: National Interest