د افغانستان د موزیمونو او د هغوی د بډایه تاریخ سره آشنا کیدل؛ د باختري خزانې څخه تر تیموري آثارو پورې
د دید خبري اژانس: د افغانستان د ملي موزیم تاریخ له پیښو ډک دی. په تیرو لسیزو کې، دا موزیم د کورنیو جګړو له امله د لوټ او ویجاړۍ شاهد و؛ مګر د نړیوالو هڅو او د یونیسکو د بیارغونې سره، د هغې ډیری اثار بیرته راګرځول شوي. نن ورځ، دا موزیم د افغانانو د کلتوري مقاومت سمبول ګڼل کیږي.
د افغانستان د موزیمونو او د هغوی د بډایه تاریخ سره آشنا کیدل؛ د باختري خزانې څخه تر تیموري آثارو پورې
افغانستان، د ورېښمو لارې په اوږدو کې د تاریخ زړه، د لرغونو تمدنونو خزانه په خپل زړه کې لري. د افغانستان موزیمونه نه یوازې د لرغونو اثارو د ساتلو ځایونه دي، بلکې د دې ځمکې د کلتوري لوړو او ښکته کیدو صادقانه بیانونکي هم دي. له کابل څخه تر هرات پورې، په دې موزیمونو کې هره ټوټه د زرګونو کلونو د هنر، مذهب او سیاست کیسه بیانوي.
د کابل ملي موزیم تاریخ ته یوه کتنه
د افغانستان ملي موزیم، چې د کابل موزیم په نوم هم پیژندل کیږي، په ۱۹۱۹ کال کې د امان الله خان د واکمنۍ پرمهال تاسیس شو. په اصل کې د “باغ عالم ګنج” سیمه کې موقعیت درلود، وروسته د دارالامان سیمې کې خپلې اوسنۍ ودانۍ ته ولیږدول شو.
د افغانستان ملي موزیم تاریخ له پیښو ډک دی. په وروستیو لسیزو کې، موزیم د کورنیو جګړو له امله د لوټ او ویجاړۍ شاهد و؛ په هرصورت، د نړیوالو هڅو او د یونسکو د بیارغونې سره، د هغې ډیری آثار بیارغول شوي دي. نن ورځ، موزیم د افغانانو د کلتوري انعطاف سمبول ګڼل کیږي.
د افغانستان د ملي موزیم ارزښتناک ټولګه
په دې موزیم کې ټولګه د تاریخ څخه مخکي تر شلمې پیړۍ پورې پراخه موده پوښي. د افغانستان ملي موزیم د یوناني، بودایي او اسلامي هنرونو لپاره د ناستې ځای دی.
ترټولو مهم ټولګه پکې شامله ده:
د کوشانیان دورې اثار: مجسمې او سکې چې د سیمې د هنر استازیتوب کوي.
اسلامي اثار: لیکنې، لوښي، او غوره لاسي نسخې.
د بشرپوهنې ټولګه: د جغرافیې د اوسیدونکو د قومي او کلتوري تنوع انځورول.
بې ساري ټوټې؛ د طلاټپه خزانه او د بګرام د عاجونو آثار
د افغانستان موزیمونو په لیست کې، ځینې نړیوال مشهور آثار په کابل موزیم کې ساتل شوي دي:
د طلاټپه خزانه (باختري سره زر): د سرو زرو او ګاڼو ٢٠٠٠٠ ټوټې لري چې په معجزانه توګه له جګړو څخه سم پاتې شوي.
د بګرام د عاجونو آثار: د لومړۍ پیړۍ نازک نقاشي چې د هند سره د لرغونو سوداګریزو اړیکو ښودنه کوي.
بیرته راستانه شوي آثار: هغه ټوټې چې قاچاق شوي او په وروستیو کلونو کې له انګلستان، جرمني او متحده ایالاتو څخه بیرته کور ته راستانه شوي دي.
د نورو مهمو افغان موزیمونو لیست (ولایتي موزیمونه)
د پلازمینې سربیره، د افغانستان موزیم په نورو ولایتونو کې هم ځانګړی ځای لري:
- د هرات ملي موزیم
دا موزیم د اختیارالدین کلا (هرات ارګ) دننه موقعیت لري. هرات، د تیموریانو د کلتوري مرکز په توګه، په دې موزیم کې د میناتوري، خطاطۍ او ټایل کار بې ساري آثار نندارې ته وړاندې کوي.
۲. د بلخ ولایتي موزیم (مزار شریف)
بلخ یا “ام البلاد” د یوناني، باختري او کوشاني دورو آثار لري. د ډبرو لرغوني لیکنې او ستنې د دې موزیم د جذابیت څخه دي.
۳. د ننګرهار ولایتي موزیم
په جلال آباد کې دا موزیم د “ګندهارا” هنر د ساتنې مرکز دی. د هده سیمې ډیری لرغوني مجسمې دلته موقعیت لري.
۴. د هرات جهادي موزیم (د جهاد صحنه)
دا ځانګړی موزیم د معاصر تاریخ او د افغانانو زړورتیا ته وقف شوی او وسلې، نقشې او د جګړې ماډلونه پکې شامل دي.
بیارغونه؛ د ملي میراث بیا ژوندي کول
د دې مرکزونو د تاریخ یوه مهمه برخه د دوی بیا رغونه ده. یونیسکو او هیوادونو لکه جاپان او فرانسه د افغانستان د ملي موزیم په بیا رغونه کې کلیدي رول لوبولی دی. حتی د بودا ډیری مجسمې چې په تیرو وختونو کې زیانمنې شوې وې د سیمه ایزو متخصصینو لخوا بیارغول شوي او اوس د خلکو لپاره نندارې ته وړاندې کیږي.
د کابل ملي موزیم ته لاسرسی او اسانتیاوې
د افغانستان ملي موزیم ته د لیدو لپاره، تاسو باید د کابل سویل لویدیځ او د دارالامان تاریخي سیمې څخه لیدنه وکړئ. چمتو شوي آسانتياوې په لاندې ډول دي:
ماهر لارښودونه: د مختلفو ژبو د هنري آثار تاریخ تشریح کول.
د ساتنې عصري سیسټمونه: د حساسو ټوټو د زیان مخنیوي لپاره.
ځانګړی کتابتون: په ځانګړي توګه د تاریخ او لرغونپوهنې په برخه کې د څیړونکو لپاره.