د پاکستان بریدونه؛ یوناما: په دریو میاشتو کې له ۵۰۰ څخه زیات ملکي وګړي وژل شوي او ټپیان شوي، چې ډیری یې ښځې او ماشومان دي
د دید خبري اژانس: په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي (یوناما) اعلان وکړ چې د ۲۰۲۵ کال په وروستۍ دریو میاشتو کې، په افغانستان کې لږ تر لږه ۷۰ ملکي وګړي وژل شوي او ۴۷۸ نور ټپیان شوي دي؛ دا د پاکستاني پوځي ځواکونو لخوا د پولې هاخوا بریدونو ته منسوب یوه لویه مرګ ژوبله ده او د احصایوي پلوه له ۲۰۱۱ کال راهیسې تر ټولو لوړه ثبت شوې ده.
د راپور له مخې، د ۲۰۲۵ کال د اکتوبر د ۱۰مې او ۱۷مې ترمنځ د ۸۵ سلنې څخه زیاتې مرګ ژوبلې رامنځته شوې، په ورته وخت کې چې د افغان امنیتي ځواکونو او پاکستاني پوځ ترمنځ پوځي تاوتریخوالی زیات شو.
یوازې د اکتوبر په ۱۵مه، یوناما د ۴۵۷ ملکي وګړو مرګ ژوبله (۳۵ مړینې او ۴۲۲ ټپیان) ثبت کړې، چې ۹۰ سلنه یې د کندهار ولایت په سپین بولدک ولسوالۍ کې وې.
د یوناما راپور ښيي چې د کندهار، خوست، پکتیکا، کنړ، پکتیا، هلمند او حتی کابل ښار کې د استوګنې سیمو باندې د توپونو ډزې، د هاوان ډزې او هوايي بریدونه د دې تلفاتو اصلي لاملونه وو. په ډیری مواردو کې، د استوګنې کورونه په مستقیم ډول په نښه شوي او ټولې کورنۍ، په ځانګړې توګه ماشومان، وژل شوي دي. په سپین بولدک کې په یوه هوایي برید کې، د یوې کورنۍ ۲۷ غړي ووژل شول یا ټپیان شول، چې تر ټولو کوچنی قرباني یې یوازې درې میاشتې و.
یوناما ټینګار کوي چې د اکتوبر د ۱۵مې ماښام د اوربند له اعلان وروسته بریدونه دوام درلوده، او ملکي وګړي وژل یا ټپیان شوي. د اکتوبر په ۱۷مه په پکتیکا ولایت کې په یوه برید کې، ۱۱ ملکي وګړي ووژل شول، چې په کې څو ماشومان او د ولایتي کرکټ ټیم غړي شامل وو.
همدارنګه د ۲۰۲۵ کال په نومبر او دسمبر کې، د پاکستان هوايي بریدونو او د پولې هاخوا ډزو لږترلږه ۲۳ کسان ووژل او لسګونه نور ټپیان کړل، چې له نیمایي څخه زیات یې ماشومان وو.
د یوناما په وینا، ډیری ژوندي پاتې شوي کسان دایمي معلولیتونه لري، لکه د غړو پرې کېدو یا ړوندیدل، او د جدي رواني صدماتو اغیزې د قربانیانو او د هغوی د کورنیو ترمنځ څرګندې دي.
د انسانانو د مرګ ژوبلې سربیره، د کورونو پراخه ویجاړول، د معیشت له لاسه ورکول او د کورنیو بې ځایه کیدل – په ځانګړي توګه په سپین بولدک کې – د جګړې جدي پایلې وې.
یوناما د نړیوال بشردوستانه قانون په حواله ټینګار کړی چې راپور شوي بریدونه په نظامي بریدونو کې د توپیر، تناسب او احتیاط د اصولو د سرغړونې په اړه جدي اندیښنې راپورته کوي.
ادارې د جګړې په ټولو خواوو غږ کړی چې ملکي وګړو ته د دوامداره زیان مخه ونیسي پشمول د درملنې، بیارغونې او خسارې، او د قربانیانو سمدستي اړتیاوې پوره کړي.