د امریکا په پالیسۍ کې یو تاریخي بدلون؛ څنګه ۲۰۲۵ کال د فلسطین د حقونو لپاره یو مهم بدلون شو

د دید خبري اژانس: ۲۰۲۵ کال د فلسطین د مسلې په اړه د امریکا د کورني پالیسۍ په تاریخ کې یو بې ساري بدلون ګڼل کیدی شي؛ هغه کال چې د لومړي ځل لپاره، د اسراییلو لپاره د امریکا د دودیز او غیر مشروط ملاتړ ژوره تشه د هیواد په عامه نظر او سیاسي جوړښت کې په جدي توګه ښکاره شوه.

دا کال په غزه کې د اوربند سره پیل شو چې له پیل څخه یې هیڅ دوامداره امکانات نه درلودل او د اوربند سره پای ته ورسید چې په عملي توګه هیڅکله پلي نه شو. په ورته وخت کې، د لویدیځې غاړې اشغال زیات شو او د اسراییلو د پوځي عملیاتو ساحه په ټول منځني ختیځ کې بې ساري حد ته پراخه شوه. سره له دې چې په سپینه ماڼۍ کې د واک بدلون او د جو بایډن ادارې د احساساتي او ګران ملاتړ څخه د ډونالډ ټرمپ ادارې لخوا د اسراییلو د راکړې ورکړې مګر بیا هم ټینګ ملاتړ ته لیږد سره، د واشنګټن میکرو پالیسي په بنسټیز ډول بدلون نه دی راوستی؛ یوه پالیسي چې د فلسطینیانو د نه جلا کیدونکي او نه منلو وړ حقونو د تحقق لپاره یو له اصلي خنډونو څخه پاتې کیږي.

خو هغه څه چې ۲۰۲۵ کال متمایز کوي، هغه د فلسطین او اسراییلو په اړه د امریکا په عامه او سیاسي خبرو اترو کې ژور بدلون دی، یو بدلون چې، که څه هم د ساحې له اړتیاوو څخه لرې دی، د رسمي پالیسۍ ساحې ته د ننوتلو روښانه نښې یې ښودلې دي.

د عامه نظر بدلون: یوه خاموشه مګر دوامداره زلزله
په ۲۰۲۵ کال کې، د امریکا عامه نظر د پخوا په پرتله له اسراییلو څخه ډیر لرې شوی دی. د اکانومیسټ مجلې په جولای کې په نادره غږ کې ومنله چې په غزه کې اوږده جګړه او د اسراییلو په سیاست کې ښي اړخي بدلون نه یوازې دیموکراتان بلکې د جمهوري غوښتونکو ځینې برخې، په ځانګړې توګه ځوان نسل، له اسراییلو څخه جلا کړي دي، دا یوه پروسه ده چې کولی شي د امریکا په تاریخ کې یو له ژورو اتحادونو څخه بدل کړي.

د نظرپوښتنې پایلو هم دا بدلون تایید کړ. پداسې حال کې چې د امریکا ټولنه د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر د ۷ نیټې له برید وروسته تقریبا په نیمایي ویشل شوې وه، د ۲۰۲۵ کال تر نیمایي پورې، ۶۰٪ امریکایانو د اسراییلو د کړنو مخالفت وکړ او یوازې ۳۲٪ یې ملاتړ وکړ. دا واټن د دیموکراتانو ترمنځ نور هم ژور و، چیرې چې د اسراییلو د غبرګون ملاتړ له ۳۶٪ څخه یوازې ۸٪ ته راټیټ شو.

حتی د اسراییلو سخت دریځي شخصیتونه اړ شول چې خپل غږ بدل کړي. د کانګرس دیموکرات غړې ریټي تورس، چې د فلسطین د حقونو سره د مخالفت اوږد تاریخ لري، په غزه کې د پراخې قحطۍ په ځواب کې د خوراکي توکو د سمدستي لیږد غوښتنه وکړه، یو دریځ چې د هغې او د هغې د همکارانو لپاره بې ساري و.

په سیاست باندې د عامه افکارو اغیز؛ د اوږدې مودې بندیز ماتول
په چلند کې دا بدلون په تدریجي ډول د رسمي سیاست ډګر ته ننوتل. د ۲۰۲۴ کال په نومبر کې، برني سنډرز د لومړي ځل لپاره په سنا کې اسراییلو ته د وسلو د پلور د بندولو لپاره یو قانون معرفي کړ. که څه هم دا قانون ناکام شو، د ۱۸ موافقو رایو د سیاسي ممنوع ماتولو نښه وه. د ۲۰۲۵ کال په جولای کې د هغه بیا ټاکنې ۲۴ موافقو ته ورسیدې، چې ۳۳ سلنه زیاتوالی یې د مخ په زیاتیدونکي مخالفت منعکس کوي، حتی د منځلارو دیموکراتانو ترمنځ.

پداسې حال کې چې دې اقدام د فلسطینیانو ژوند ونه ژغوره، دا یو سیاسي بدلون و. اسراییلو ته د وسلو د پلور پر وړاندې رایه ورکول، حتی د جګړې په مینځ کې، به د تصور وړ نه وي او یوازې څو کاله دمخه د سیاسي ځان وژنې سره مساوي وي. مګر په ۲۰۲۵ کال کې، له نیمایي څخه زیات ډیموکراټ سناتوران د داسې سره کرښې څخه د تیریدو لپاره لیواله وو.

دوه اړخیز ویش؛ فلسطین یوه کورنۍ مسله
د ۲۰۲۴ کال ټاکنو او د ډیموکراټانو ماتې دا نوره هم روښانه کړه چې د غزې په اړه د بایډن او کاملا هریس ادارې پالیسیو د ګوند د رایې ورکوونکو د اساس یوه مهمه برخه، په ځانګړې توګه ځوانان، له ځانه لرې کړې وه. د IMEU/YouGov ګډې نظرپوښتنې وموندله چې د غزې مسله د پخوانیو بایډن رایه ورکوونکو د بدلون یا نه وتلو ترټولو مهم فاکتور و، په ځانګړې توګه په مهمو ایالتونو کې.

د جمهوري غوښتونکي ګوند دننه هم ژور ویش رامینځته کیږي. پداسې حال کې چې د ګوند دودیز مشرتابه د اسراییلو پلوي پاتې ده، ځوان نسلونه او د انزوا کونکي “امریکا لومړی” غورځنګونه اسراییلو ته د مالي او نظامي مرستو په اړه په زیاتیدونکي توګه شکمن شوي دي. له نیمایي څخه ډیر ځوان جمهوري غوښتونکي غواړي اسراییلو ته کلنۍ مرستې کمې یا بندې کړي، یو بدلون چې یو څه د نوي نسل د عیسوي صهیونیزم څخه د ځان لرې کولو او د مذهب د ډیر اخلاقي لوستلو په لور د بدلون له امله دی.

د اوږد سفر پیل
۲۰۲۵ کال، پداسې حال کې چې په فلسطین کې د دوامداره بشري ناورین کال و، په امریکا کې د جوړښتي بدلون نښې هم راوړې، یو بدلون چې کولی شي د اسراییلو ترټولو لوی سیاسي او نظامي ملاتړی دې ته اړ کړي چې په اوږد مهال کې په خپلو پالیسیو بیا غور وکړي. د یوې پالیسۍ بدلول چې د لسیزو راهیسې ریښه لري به اسانه یا چټک نه وي، مګر هغه څه چې په ۲۰۲۵ کې پیښ شول نه یوازې امید رامینځته کړ بلکې په راتلونکو کلونو کې د دې لارې د دوام او ژورولو لپاره ریښتینی ظرفیت رامینځته کړ.

ژباړه او لنډیز: سید طاهر مجاب – د دید خبري اژانس
لیکوال: میچل پلیټنیک
مونډویس – Mondoweiss