د دید خبري اژانس: د پاکستان ورځپاڼې ډاون په یوه نوي راپور کې لیکلي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د دوه نیمو میاشتو څخه د زیاتې سوداګرۍ ځنډول په کابل باندې سخت اقتصادي فشار راوړی او د افغانستان د صادراتو زیانونه د پاکستان په پرتله څو چنده شوي دي.
ډاون: د سوداګرۍ ځنډول؛ افغانستان د پاکستان په پرتله څو برابره زیان ولید
دا وقفه د تحریک طالبان پاکستان د فعالیتونو او د نومبر په ۷مه د دواړو هیوادونو ترمنځ د خبرو اترو د ځنډولو په اړه د تاوتریخوالي د زیاتوالي وروسته راغله؛ پداسې حال کې چې پاکستان مخکې د اکتوبر د نښتو وروسته خپلې پولې وتړلې.
د سوداګرۍ د معلوماتو له مخې، د اکتوبر له ۱۰مې راهیسې، د افغانستان د صادراتو زیانونه شاوخوا ۱۰ سلنه اټکل شوي، چې د ۱۷۳ ملیون ډالرو سره برابر دي، پداسې حال کې چې د پاکستان زیانونه یوازې ۰.۶ سلنه یا شاوخوا ۲۲۲.۵ ملیون ډالر دي. ډاون ټینګار کوي چې د محدودو صادراتي لارو باندې د افغانستان تکیه د سرحدي تاوتریخوالي لپاره د دې زیان منونکي حالت زیات کړی دی.
په راپور کې زیاته شوې چې د افغانستان د صادراتو ۴۶ سلنه پاکستان ته ځي، او د توکو یوه د پام وړ برخه هم د واګه پولې له لارې هند ته لیږدول کیږي، پداسې حال کې چې د پاکستان په ټولو نړیوالو صادراتو کې د افغانستان ونډه یوازې ۳.۴۶ سلنه ده. هند د افغان توکو لپاره دوهم مهم منزل دی، چې د افغان صادراتو شاوخوا ۴۰ سلنه جذبوي، او د ایران، ازبکستان او تاجکستان ونډه په ټولیز ډول له ۶ سلنې څخه کمه ده.
د ډاون ورځپاڼې په وینا، که څه هم افغانستان کولی شي خپل ځینې واردات ایران، هند او مرکزي آسیا هیوادونو ته انتقال کړي، خو د میوو او سبزیجاتو لپاره به نوي بازارونه موندل خورا ستونزمن وي، کوم چې د نړیوال بانک اټکل دی چې په ۲۰۲۴ کې به د افغانستان د صادراتو ۷۱ سلنه وي.
ورځپاڼې دا هم لیکلي چې په ۲۰۲۲ کې د صادراتو له کمښت وروسته، دا شمیره په ۲۰۲۳ او ۲۰۲۴ کې بیا لوړه شوې، چې ۱.۳۹۰ ملیارد ډالرو ته رسیدلې ده. درمل، وريجې او سمنټ د پاکستان د مهمو صادراتي توکو څخه دي.
د راپور په بل ځای کې، د افغانستان او پاکستان د سوداګرۍ د ګډې خونې مشر خان جان الکوزي وویل چې افغان سوداګر اوس له ایران، ازبکستان او تاجکستان څخه د سمنټو درخواست ورکوي، او ایراني سمنټو ته د پاکستاني سمنټو په پرتله په ټیټه بیه وړاندیز کیږي. د ترکیې، ازبکستان، ایران او هند څخه د درملو واردات هم مخ په زیاتیدو دي. په هرصورت، پاکستاني درمل لاهم د افغانستان د بازار ٦٠_٧٠ سلنه نیسي، که څه هم دا برخه اوس تر فشار لاندې ده.